Parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Środzie Wielkopolskiej

DYRYGENCI

FRANCISZEK KSAWERY ZAREMBA
(1841 – 1923)

Urodził się w roku 1841. Wybitny muzyk, edytor i litograf. Był uczniem Adolfa Hassego, organisty z kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu. Pierwszą posadę organisty otrzymał w 1859 roku w Kowalewie k. Pleszewa. Po odbyciu trzyletniej służby wojskowej pracował przez kilka lat jako organista w Brzóstkowie k. Żerkowa.
W 1871 roku objął obowiązki organisty w Środzie Wielkopolskiej po Franciszku Surzyńskim, który objął posadę w Poznaniu.
Fr.K.Zaremba w połowie lat 70 XIX w. zaczął starania o utworzenie chóru kościelnego i zespołu muzycznego. Dzięki swemu uporowi oraz pomocy miejscowych księży społeczników - ks. Augustyna Szamarzewskiego i ks. Ignacego Knasta, starania zakończyły się sukcesem.
30 maja 1880 roku odbyło się spotkanie założycielskie. Przyjęto nazwę Towarzystwo Śpiewu Kościelnego pod Opieką św. Cecylii. Fr.K. Zaremba był pierwszym dyrygentem i prezesem chóru aż do śmierci.
"Lirnik wielkopolski" – tak nazywali współcześni średzkiego organistę, pozostawił po sobie bogaty zbiór utworów muzycznych. Opracował muzykę do 104 utworów scenicznych, 14 pieśni na chór, 4 msze oraz wiele pieśni okolicznościowych dla lokalnych organizacji. Nie tylko jednak komponował ale także we własnej drukarni wydawał nuty.
Fr.K. Zaremba uczył gry na skrzypcach i fortepianie. Wykształcił 22 organistów (w tym Józefa Bartkowiaka, późniejszego swojego następcę), Niemal wszyscy organiści w miejscowościach położonych wokół Środy wyszli spod jego ręki.
Franciszek Ksawery Zaremba zmarł w 1923 roku.
Tablica poświęcona jego pamięci, wmurowana w 1965 roku znajduje się w westybulu Kolegiaty.

JÓZEF BARTKOWIAK
(1904 – 1951)

W 1923 roku, po śmierci Fr. K. Zaremby, jako zaledwie 19 letni młodzieniec o nieprzeciętnych zdolnościach (dostrzegł to sam Zaremba wskazując go na swojego następcę) rozpoczął pracę. Koniecznością było jednak nabycie pełnych uprawnień organistowskich. Już w lipcu 1923 roku „[...] był uczestnikiem jednotygodniowego kursu informacyjnego dla muzyków kościelnych”. Ostatecznie w 1929 roku otrzymał „Świadectwo zdatności”. Świadectwo potwierdzało zdane egzaminy „[...] w śpiewie gregoriańskim, śpiewie ludowym, harmonii, modulacji, przegrywkach z nut, improwizacji, towarzyszeniu do śpiewu gregoriańskiego i ludowego, historii muzyki kościelnej, znajomościach ksiąg kościelnych, ceremonii kościelnych i obowiązków kościelnego”. W tym samym 1929 roku Józef Bartkowiak zawarł kontrakt  z proboszczem  Mieczysławem Meissnerem zawierający warunki zatrudnienia. Jednym z obowiązków było  „ćwiczenie i kierowanie chórem kościelnym i utrzymanie tegoż na odpowiednim poziomie”.

Chór prowadzony przez J. Bartkowiaka osiągał coraz wyższy poziom artystyczny. Świadczą o tym liczne zaproszenia do udziału w wielu uroczystościach poza terenem Środy, po których chór ze swym dyrygentem zbierał słowa uznania. M.in. w 1933 roku w Częstochowie, chór zaśpiewał podczas uroczystości związanych z prośbą o beatyfikację królowej Jadwigi i ku czci Matki Boskiej.  W sprawozdaniu z uroczystości w „Nowej Gazecie” z dnia 10 października 1933 r. napisano „[...] wykonano „Motet Mariański” Nowowiejskiego i „Ave Maryja” ks. Gieburowskiego z takim przejęciem i starannością, iż Generał Paulinów O. Pius Przeździecki zaprosił chór do uświetnienia wieczornego nabożeństwa w bazylice”.
Ostatni występ dyrygenta przed szeroką publicznością miał miejsce  25 września 1949 roku podczas Zjazdu chórów kościelnych okręgu średzkiego. Wkrótce Józef Bartkowiak zaczął chorować. Zmarł w lipcu 1951roku mając zaledwie 47 lat.

MARIAN TYSZER
(1921 – 2007)

Urodził się w roku 1921. Gry na fortepianie zaczął się uczyć w wieku 17 lat, najpierw u organisty Jana Nowaka w Książu, a później przez rok u prof. Stanisława Siedleckiego w Poznaniu pod kątem przygotowania do kontynuowania nauki w konserwatorium. Wojna przerwała realizację tych zamierzeń.
W roku 1946 Marian Tyszer podjął naukę  w średniej szkole muzycznej w Poznaniu na dwu wydziałach: organowym i instruktorsko- pedagogicznym. Po pięciu latach nauki został organistą w Lutogniewie, założył chór. W 1951 roku otrzymał dwie propozycje objęcia posady organisty. Miał do wyboru stanowisko w poznańskiej farze,  bez możliwości prowadzenia chóru, bądź posadę w Środzie, gdzie mógł łączyć pracę organisty z prowadzeniem chóru. Wybrał Środę. O randze i poziomie prowadzonego przez niego chóru świadczyły zaproszenia do udziału w wielu przeglądach chórów kościelnych połączone z koncertami.

W 1976 roku z okazji 25-lecia pracy w Kolegiacie otrzymał medal „Za zasługi dla Archidiecezji” oraz Dyplom od papieża.
Marian Tyszer uczył gry na fortepianie, organach, skrzypcach i akordeonie. Wykształcił wielu organistów, wśród nich swojego następcę Stanisława Gawrońskiego.
Przeszedł na emeryturę  15 listopada 1986 roku. Zmarł w 2007 roku.

STANISŁAW GAWROŃSKI
(1944 – 2005)

Stanisław Gawroński urodził się 20 czerwca 1944 roku. Wśród organistów pracujących w kolegiacie począwszy od połowy XIX wieku był piątym. W parafii p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny pracował lat 19, a jako organista w ogóle 32 lata.

Po zdobyciu odpowiednich kwalifikacji (egzaminy organistowskie przed Komisją Muzyki Sakralnej w coraz wyższych kategoriach w roku 1965 i 1970) z dniem 1 maja 1973 roku rozpoczął pracę jako organista i dyrygent w kościele parafialnym Najświętszego Serca Pana Jezusa w Środzie. Pracował tam (z przerwą) do czasu objęcia obowiązków organisty w kolegiacie średzkiej, co miało miejsce 1 listopada 1986 roku. Wiele ćwiczył na organach, które dobrze znał i potrafił ukazywać ich piękno. W pracy organisty był bardzo obowiązkowy. Jak wspomina ks. Aleksander Rawecki [...] „Nie pamiętam, aby kiedykolwiek opuścił nabożeństwo”.
Stanisław Gawroński zmarł nagle w styczniu 2005 roku.

PRZEMYSŁAW PIECHOCKI

Urodzony w 1982 roku. Gry na fortepianie uczył się prywatnie u Liliany Kuczy, a u Władysława Błaszaka gry na organach. W 2000 roku skończył dwuletnie studium organistowskie, jest także absolwentem prawa UAM w Poznaniu. Śpiewał w dwóch chórach we Wrześni, prowadził także chór Dominanta w Dominowie. W 2005 roku Przemysław Piechocki podjął studia w Instytucie Muzyki na kierunku „Sztuka muzyczna z pedagogiką opiekuńczo-wychowawczą.” Obecnie jest studentem trzeciego roku dyrygentury chóralno-orkiestrowej Akademii Muzycznej w Poznaniu. Chór Kolegiaty średzkiej prowadzi od 2005 roku.

                  

                                       
  Informacje zawarte w dziale "Dyrygenci" na podstawie książki pani Bożenny Urbańskiej
  "RADOŚĆ ŚPIEWANIA w 125 lecie chóru kościelnego pw św. Cecyli w Środzie Wlkp."